Định luật Okun

Mối quan hệ nghịch biến giữa sản lượng thực tế (GDP thực tế) và tỷ lệ thất nghiệp là một trong những quy luật kinh tế vĩ mô cơ bản nhất, được thể hiện rõ qua Định luật Okun (Okun’s Law).
Theo Fischer và Dornbusch, tốc độ tăng của sản lượng tiề năng so với tốc độ tăng của sản lượng thực tế 2.5% ->thì tỷ lệ thất nghệp sẽ giảm 1%.

Sản lượng thực tế nghịch biến với tỷ lệ thất nghiệp vì các nguyên nhân kinh tế cốt lõi sau:

1. Mối quan hệ gắn bó giữa sản xuất và lao động (Hàm sản xuất)

Để sản xuất ra hàng hóa và dịch vụ, doanh nghiệp bắt buộc phải sử dụng các yếu tố đầu vào, trong đó quan trọng nhất là lao động và vốn.

• Khi nền kinh tế tăng trưởng và sản lượng thực tế tăng lên (doanh nghiệp bán được nhiều hàng hơn, mở rộng quy mô), họ cần nhiều sức lao động hơn để vận hành máy móc, dây chuyền sản xuất.

• Do đó, các doanh nghiệp sẽ tăng cường tuyển dụng, khiến cho số lượng người có việc làm tăng lên và tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống.

2. Chiều ngược lại khi kinh tế suy giảm

Khi sản lượng thực tế sụt giảm (hoặc tăng trưởng chậm hơn mức tiềm năng):

• Do nhu cầu tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ trên thị trường giảm, doanh nghiệp buộc phải thu hẹp sản xuất.

• Khi thu hẹp sản xuất, họ không cần nhiều nhân công nữa, dẫn đến việc phải cắt giảm giờ làm, sa thải nhân viên hoặc ngưng tuyển dụng mới. Kết quả là tỷ lệ thất nghiệp tăng lên.

3. Hiệu suất sử dụng lao động và năng suất biên

Trong ngắn hạn, khi sản lượng biến động, doanh nghiệp thường tận dụng nguồn nhân lực hiện có trước (tăng/giảm giờ làm thêm) trước khi sa thải hoặc tuyển dụng ồ ạt. Tuy nhiên, khi sản lượng thực tế vượt qua mức tiềm năng hoặc sụt giảm mạnh, sự thay đổi về số lượng việc làm sẽ phản ứng rất rõ nét, tạo ra độ dốc nghịch chiều rất rõ rệt giữa hai biến số này trên đồ thị kinh tế vĩ mô.

Tóm lại: Sản lượng thực tế và việc làm đồng biến với nhau (sản lượng tăng thì cần nhiều lao động), trong khi việc làm và tỷ lệ thất nghiệp lại nghịch biến với nhau (nhiều việc làm thì thất nghiệp thấp). Do đó, sản lượng thực tế tăng thì tỷ lệ thất nghiệp sẽ giảm, và ngược lại.